چرا خود ارزشی پندارها از خانه پدری عصبانی هستند؟

از زمانی که خبر اکران فیلم خانه پدری در گروه سینمایی هنر و تجربه در هفته آینده منتشر شد، جریان‌های محفلی/رسانه‌ای آتش توپخانه خود را گشوده‌اند و به طور منظم در هر چهار پنج خبر فرهنگی‌ای که کار می‌کنند، یکی‌اش مربوط است به بدگویی از این فیلم و شماتت متولیان سینمایی مبنی بر اینکه چرا اجازه اکران بدان را داده‌اند. اگر تا چند وقت پیش، مشکل این افراد بحث خشونت در فیلم بود، حالا ماجرا تعمیم یافته است و سخن از ضد دینی و ضد ایرانی و موهن بودن فیلم می‌گویند.

خانه پدری درباره یک جنایت خانوادگی است که در هفت هشت دهه قبل به وقوع پیوسته است. روایت این اتفاق در فیلم، در‌‌ همان سکانس‌های اول انجام می‌گیرد. بقیه فیلم درباره پنهان کاری این جنایت در طول گذر سال‌ها و دهه‌ها و نسل‌ها است؛ فرایندی که البته به موازاتش، آگاهی عمومی اهل خانه هم افزایش می‌یابد و به عنوان چالشی جدی در برابر این جنایت کهنه و سرپوش نهادنش جلوه پیدا می‌کند. خب... چرا این موضوع باعث عصبانیت جریان‌های محفلی/رسانه‌ای خودارزشی پندار شده است؟

این جریان مدعی است که فیلم: اولا ترویج خشونت می‌کند و تماشای صحنه فجیع قتل مناسب حال تماشاگران نیست،، ثانیا مردم ایران را خشن و دخترکش معرفی می‌کند و این توهین به ایرانیان است، سوم آنکه این خشونت را به متدینین نسبت می‌دهد و در نتیجه ضددین هم هست.

اصرار بر این نتایج به شدت ساده انگارانه که دلالت بر سواد و بینش اندک سینمایی و هنری قائلانش دارد، متأسفانه مسیری را دارد هدایت می‌کند که مقصدی جز تعلیق و تعطیلی اکران فیلم نخواهد داشت. در پاسخ به این استدلال‌های سست، باید گفت که اولا هر نمایش خشونتی به معنای ترویج آن نیست، بلکه کوبندگی نهفته در فضای آن، به اشمئزاز مخاطب از این نوع جنایت‌ها می‌انجامد. خانه پدری در واقع فیلمی ضدخشونت است. اگر قرار باشد با استدلال مخالفان فیلم سخن گفته شود، پس بسیاری از آنچه که در مقاتل و سخنرانی‌ها و نوحه‌ها درباره خشونت‌های تکان دهنده لشکر یزید در کربلا به میان می‌آید، از بریدن سر امام گرفته تا تیر نهادن بر گلوی نوزاد شش ماهه و از آتش زدن خیمه‌ها گرفته تا دق دادن دختربچه‌ای در ویرانه‌ای در غربت، همگی ترویج خشونت است. در حالی که چنین نیست. این تعابیر را گویندگان با آب و تاب تعریف می‌کنند تا نفرت مخاطب به عاملان خشونت برانگیخته شود. اگر عیاری می‌خواست خشونت را ترویج کند، قطعا می‌توانست با تدوین و کات و موسیقی و تغییر میزانسن، فضایی به مراتب پررنگ و لعاب‌تر بیافریند. اما دوربین ثابت او که بر زاویه‌ای واحد از عمل خشونت خیره مانده است، دلالت بر بهت دارد و نه ترویج. مخالفان فیلم هم بهتر است نگران تأثیر این صحنه بر مخاطبان حساس نباشند. فیلم با درجه سنی قرار است به نمایش درآید؛ طبق‌‌ همان استانداردی که همه جای دنیا حاکم است.

دوم آنکه نسبت دادن خشونت فیلم به کل ایرانیان، ادعایی ناشی از سر جهل و بی‌سوادی به سینما است. اغلب قریب به اتفاق فیلم‌های دنیا، چارچوب موضوعشان محدود به درامی است که دارند تعریف می‌کنند. اپیدمی تعمیم دادگی در تفسیر آثار هنری، آفتی است که از سنت مارکسیسم باقی مانده است. عجیب است که مخالفان فیلم جنایت پدر داستان فیلم را به کل ایرانیان تعمیم می‌دهند، اما بی‌گناهی همسر و فرزندان و نوادگان او را تعمیم نمی‌دهند! از طرف دیگر واقعا مخالفان فیلم مدعی‌اند در این مملکت هیچ جنایت خانوادگی‌ای صورت نمی‌گیرد؟ این همه قتل‌های زن و شوهری و فرزند و والدی که برخیشان در صفحات حوادث نشریات هر از چند گاهی نشر می‌یابد در خواب و خیال رخ می‌دهد؟ پاک کردن صورت مسأله به معنی حل آن نیست، اما ظاهرا مخالفان فیلم حتی حاضر نیستند تصویری جنایی که مربوط به زمان پهلوی اول هم هست بازتابی سینمایی یابد تا مبادا به حل شدگی آسان مسأله‌شان خدشه‌ای وارد آید.

سوم آنکه معلوم نیست استناد مخالفان فیلم برای ضددینی دانستن فیلم معطوف به چیست. آن‌ها فضای سنتی معیشتی خانواده فیلم را به معنای مذهب گرفته‌اند. این نیز دلالت بر بی‌سوادی حضرات دارد. اینکه در یک خانواده با ظاهر سنتی/آیینی اشتباهی صورت پذیرد، به معنای اشتباه بودن مذهب نیست. زاویه دوربین عیاری به سمت یک جمع خانوادگی است و نه مذهب. هم نگارنده و هم مخالفان فیلم و هم نمایندگان مجلس و... در روند فعالیت‌های روزمره‌مان امکان فراوان دارد که انواع و اقسام بزه‌ها و دروغ‌ها و غیبت‌ها و تهمت‌ها را مرتکب شویم و در عین حال ظاهرمان هم دلالت بر مسلمانیمان داشته باشد. خلافکاری ما ربطی به اسلام ندارد، به نقص‌های رفتاری و تربیتیمان برمی گردد؛ ولو آنکه شمایلمان هم آکنده از نشانه‌های دینی باشد. به نظر مخالفان فیلم، یعنی امکان ندارد کسی با موقعیتی سنتی و ظاهری مذهبی، خلاف کند؛ و اگر چنین کند یعنی مذهب غلط است؟ زهی قوت استدلال و استحکام رأی!

*****

این خانه پدری نیست که ایراد دارد، نگاه مرتجعانه مخالفان فیلم است که ایراد از سر و رویش می‌بارد. آن‌ها بر اساس برداشت‌های ساده انگارانه‌شان، فیلم را چنان معرفی کرده‌اند که گویی قرار است با اتهام زدن بر ایران و اسلام و نظام، بن مایه فضای جاری را خشونت محور بنمایاند. فیلم چنین نیست، اما ذهنیت مخالفان چنین است. آن‌ها چنان نسبت به مملکت و نظام و جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند مشکوک و مردد هستند که به محض دیدن تصویری که حکایت از یک خشونت موردی دارد، برمی آشوبند و در هراس فرو می‌روند که مبادا دارد ما را نشانه می‌رود. کسی که دروغگو است از تماشای فضایی که دروغ به رخش کشیده می‌شود برآشفته می‌شود و کسی که جانی است، از مواجهه با داستانی درباره جنایت هم به دلشوره می‌افتد. بهتر است حضرات بیش از این خودافشاگری نکنند و چند صباحی را تحمل کنند که فیلم در همین سینماهای معدود هنر و تجربه اکران شود. به جایی برنمی خورد. فیلم قطعا امکان داشتن تبلیغات تلویزیونی و محیطی و رسمی را نخواهد داشت و عزیزکرده رسانه‌های در بوق دمنده نخواهد بود و ارگانی هم فوج فوج کسانی را به تماشای آن نخواهد برد و بلیت‌های رایگان هم برایش در سازمان‌ها و ادرات توزیع نمی‌شود و در اخبار بیست و سی هم به بهانه خبر، برایش غش و ریسه نخواهد رفت.

اما اینک، آقای ایوبی و همکارانش در سازمان سینمایی، دیگر باید نشان دهند که پای مجوز قانونی خود ایستاده‌اند و در برابر غوغاسالاری‌های ضدفرهنگی و مانع تراشی‌های تشکیلاتی تسلیم نمی‌شوند. اگر بنا باشد این بار هم به سیاق جشنواره پارسال فیلم فجر سایه مصلحت بر داوری داوران سنگینی کند و همچون چند فیلمی که اخیرا در نوبت اکران بودند و باز بنا بر مصلحت کارشان به تعلیق و توقیف رسید، خانه پدری هم قربانی دادوستدهای مصلحت انگارانه شود، دیگر نباید منتظر اعمال اقتداری قانونی از این ناحیه باشیم. مصلحت استثنائی بر قاعده حقیقت است، نگذاریم که این معادله معکوس شود.

مطلب بالا در خبرآنلاین درج شده است.

/ 19 نظر / 26 بازدید
نمایش نظرات قبلی
دامون قنبرزاده

مَثَلِ ساده اش این است که می گویند: کسی که به خودش شک نداشته باشد و پرونده اش پاک باشد، از هیچ چیز نمی ترسد، حتی از انتقادهای تند. او حتی آن انتقادهای تند را هم به نفعِ خودش مصادره می کند. خوشحالم که « خانه ی پدری » را در جشنواره دیدم، چون احتمال می دادم اینجوری شود! حیف از عیاری، حیف ...

ali

سلام این مشکل بعضی ها که دغدغه مسائل دینی دارن و به قول خودشون ارزشی هستند با فیلم هایی مثل من مادر هستم و برف روی کاج ها و همین خانه پدری و غیره از کجا نشات میگیره؟ از طرفی منتقدانی هم منتقدانی که متدین هستند و به اصول دینی پای بند هستند به شدت از این فیلم ها دفاع میکنن مگه باید با چه دیدی به فیلم ها نگریست که از اینگونه فیلم های مذکور تفسیری به زعم شما سطحی نداشت؟ این سوال مهمیه بعد از این همه سال خیلی معلوم نیست این مشکل از کجاست و مبنا در اینگونه مسائل باید چی باشه

محمد

دیروز شبکه HD داشت فیلم گاندی رو پخش میکرد. قبلا نسخه اصلی رو دیده بودم و فکر کردم این فیلم خیلی دچار جرح و تعدیل نشده و فیلم رو دیدم. باورنکردنی بود. فیلم 3 ساعت و ده دقیقه ای شده بود 2 ساعت و 25 دقیقه. این مصداق بارز دزدی نیست؟ یک سری محدودیت های اخلاقی دارید به فرض قبول میکنیم. این فیلم دقیقا مشکلش چیه؟ کاش فقط این بود. یه جاهایی آشکارا دیالوگ ها رو برعکس ترجمه کرده بودن. مثل دیالوگهای مربوط به ترک زناشویی توسط گاندی و بعضی دیالوگهای سیاسی و بینشی. دیالوگی هم که گاندی درباره لزوم احترام به مذاهب اشخاص میگه کلمه یهودی ازش حذف شد. این اخلاقیه که رسانه های رسمی ازش دم میزنن و فیلمهای تلخ اجتماعی رو به نقضش متهم میکنن. جالبه که این فیلم ساخت انگلستانه. اکران شده و کلی هم جایزه برده درحالیکه صحنه های حاوی توحش بریتانیا رو توی هند نشون داده. یاد خانه پدری افتادم که فقط به خاطر نمایش جنایت یک خانواده ایرانی انگ ضد ایرانی میخوره حتی یک منتقد میگه تنها فیلمیه که با توقیفش موافقم! واقعا انتظار صدور اجازه اکران خانه پدری توسط افرادی که با فیلمی درباره یه مبارز ملی ضداستعماری چنین رفتاری دارن توقع بی جایی نیست؟

عماد

مچکرم اقای دانش. مثل همیشه لذت بردم.

امین

ظاهراً سمپاشی ها دارد جواب می دهد و فیلم اکران نمیشود ... !!!!

-._.-

با سلام واقعیتش دیگه بعضیا هم به قول کاشونیا، شورو از مزه به در کردن. هر چیزی سیاه نماست، هرچیزی مشکل داره، هرچیزی ضد دینیه، هرچیزی ضد ایرانی. کیهان که نمیدونم دقیقا با چه استدلال منطقی "عصبانی نیستم" رو ضد ایرانی میدونه. الانم که نائب رئیس کمیسیون فرهنگی مجلس از عدم اکران "خانه پدری" و رایزنی با ارشاد حرف زدن. با توجه به عقب نشینی سر "عصبانی نیستم"، خیلی امیدی به اکرانش نباید داشت. حوزه هنری هم گویا مخالف اکران تو سینماهای خودشه. عجیبه این کسایی که به عنوان متدین و ظاهرالصلاح مسائل مذهبی و دینی رو وسط میکشن و میگن به این دلایل ما مخالفیم، اینکه تو نه مسائل سینما، خیلی از مسائل جاری کشور یه عده به اسم دین، مردم و ... نظراتشون که واقعا هیچ نوع سنخیتی با دین و عقلانیت نداره اعمال میکنن و قول شما برخیش از جهل و برخی دیگه از منافعه هست و تحمیل میکنن به بقیه، چی میخوان جواب خدا بدن اون دنیا؟اصن فکر میکنن بهش؟حق الناس واقعا انقدر بی ارزش شده که میره به مسلخ منافع شخصی؟خیلی از اینا ادعای درس حوزه و تدین میکنن، بعیده در جریان نباشن چه خبره اون ور!در نهایتم امید مظلوم به خداست و "مک

محمد

به کامنت های سایت مشرق نیوز درباره خانه پدری سر بزنید تا وقاحت این جماعت رو بهتر درک کنید!

مهسا

سلام آقای دانش میتوانم بپرسم (و شما کوتاه پاسخ دهید) که "رزتا" از نظر شما چه فاکتور (یا فاکتورهایی) را نداشته که برای شما ماندگار شده باشد؟

بهروز

با سلام ظاهرا خانه پدری فقط دو شب در یک سینمای پردیس کوروش اکران داشته و دوباره توقیف شده،تایید می فرمایید این خبرو؟

ali

دیشب برنامه هفت رو دیدین؟نظرتون در مورد بخش نقد فیلم مستانه با حضور آقای فاضلی چی بود؟