میلیون ها (دنی بویل)

میلیون‌ها از جمله آثار مهجور‌تر دنی بویل است که در ایران کمتر دیده است؛ با این­که منبع اقتباسش که کتابی به همین نام نوشته فرانک کاتریل بویس است، حدود هشت سال قبل توسط انتشارات افق با ترجمه شهلا انتظاریان به بازار کتاب ایران هم راه پیدا کرده بود. برخلاف اغلب آثار بویل، که چالش‌های جدی و تلخ اجتماعی و یا انسانی به عنوان گره اصلی درام رخ می‌نمایانند، میلیون‌ها لحنی فانتزی/کودکانه دارد که البته تا حد زیادی وابسته به زاویه دید قهرمان اصلی داستان در کتاب است. اما این لحن متفاوت، مانع از آن نیست که با دیدن بخش‌هایی از فیلم، نتوانیم سبک و سیاق متداول بویل را در ساختار اثر تشخیص بدهیم.

فیلم حکایتی اخلاقی را بازگو می‌کند: پول عامل خوشبختی نیست. اما این انگاره که حتی یادآوری‌اش هم از فرط تکرارشدگی حال شنونده را بد می‌کند، چنان در فیلم میلیون‌ها با ریتم و تصویر و داستان عجین شده است که نه تنها باعث دلزدگی نمی‌شود، که آکنده از سرخوشی است. ارجاع فیلم به نمودهای مذهبی همچون قدیسان مسیحیت نیز از همین منوال پیروی می‌کند. شاید بتوان از بین همه آثار بویل، میلیونر زاغه­ نشین را تا حدی شبیه به این فیلم دانست؛ نه صرفا از جهت درونمایه‌ای که به ارتباط انسانیت و سرمایه می‌پردازد، بلکه به خاطر رویکرد بیانی فیلمساز در خلق و تنظیم پیرنگ‌های مختلفی که داستان کلی را در برمی­گیرد.

شخصیت اصلی فیلم، پسربچه‌ای مادرمرده به نام دامین است که با به دست آوردن تصادفی کیسه‌ای حاوی انبوهی اسکناس، با موقعیت پرمخاطره‌ای مواجه می‌شود و در ارتباط با محورهای مختلف شخصیتی داستان که عبارتند از برادر بزرگ­ترش، پدر، سارق پول‌ها، پلیس، دوستان و همکلاسی‌ها، نماینده مدرسه، و از همه مهم‌تر قدیسان مسیحی که در خیالات و ذهنیاتش پدیدار می‌شوند و او را در مسیر زندگی هدایت می‌کنند و در ‌‌نهایت روح مادرش، تصمیم‌ها و یا اقدامات مختلفی را انجام می‌دهد. نکته مهم در فیلم بویل، ایجاد یک روند منسجم و متعادل ساختاری و ریتمیک در پیوندسازی بین همه این شخصیت‌ها و داستانک‌‌هایشان است و با اینکه از انواع و اقسام شیوه‌های بیانی، از ساختار کلیپ­ گونه گرفته تا فضاسازی‌های عاطفی/مذهبی، و از سبک واقعگرایانه گرفته تا فانتزی‌های ذهنی کودکانه بهره می‌برد، مخاطب را مشتاقانه تا پایان دنبال متن می‌کشاند. از تماشایی‌ترین لحظات فیلم، می‌توان به رویارویی کودک با حواریون و رسولان متعددی اشاره کرد که با هاله‌های نورانی بالای سرشان، روحیه مذهبی کودک را در فراگردی آکنده از نشاط و طنز، به سوی مسیر چگونه زیستن رهنمون می‌کنند. میلیون‌ها، فیلمی درباره ارزش ایمان است؛ در دنیایی که ایمان کمترین اعتبار را یافته است.

 مطلب بالا در ماهنامه 24 درج شده است.

/ 12 نظر / 9 بازدید
نمایش نظرات قبلی
نوید

تشکر چند باره یایت اهمیتی که به فیلمنامه می دهید.ممنون از توجه تان به اقتباس.یک سوال داشتم.منظور از یک اقتباس وفادارانه صرفا پایبندی به مضمون است یا نه؟

علی

سلام میگم شما فیلم ها رو از اینترنت دانلود میکنید ؟ یا اورجینالشو ( dvd9) رو می خرین ؟ واقعا این سوال رو دوست داشتم از یه منتقد بپرسم

ناصر میرزاخانی

سلام. داشتم شماره های قبلی مجله فیلم را در آرشیوم مرتب می کردم که در تورق هایم نقدی را که برای فیلم بید مجنون نوشته بودید خواندم و بسیار ازش لذت بردم. کاملا معلوم بود کسی که این مطلب را نوشته با ادبیات فارسی آشنایی و انس زیادی دارد (حکایت هایی که از گلستان سعدی نقل کرده بودید و یا اصلا مقایسه قصص قرآن و حکایت های ادبی فارسی و نوع درام پردازی در فیلمنامه خیلی خوب بود) آیا جدا از تحصیل تان که میدانم در دانشگاه امام صادق بوده، مطالعات ادبی در حوزه ادبیات فارسی و شعر هم به لحاظ تخصصی داشته اید؟ ببخشید که طولانی شد.

نوید

2 سوال در مورد اقتباس داشتم: 1-آیا می توان گفت رمان هایی که بازه زمانی چند ماهه /ساله ای رو پی میگیرن (مثل مارتین ایدن جک لندن یا مادر ماکسیم گورکی) خیلی مناسب مدیوم سینما نیستند و با توجه به ساختار و روند تغییرات داستانی بیشتر مناسب مینی سریال و سریال هستند؟؟ 2-آیا می توان گفت رمان های راوی اول شخص که جذابیت عمده اش را مدیون راوی هستند و در داستان هم تقریبا اتفاقات برجسته و خاصی نمی افتد (مثل ناتور دشت سالینجر و گرسنگی کنوت هامسون) در آوردن یک اقتباس خوب از آن ها کار سختی است؟ اگر نظر مخالف دارید،ممنون می شوم چند مثال نقض هم نام ببرید.با تشکر

برتر مطلق

سلام استاد ! درباره " بضاعت های اندک " تان در حوزه زبان و ادبیات فارسی کاملا موافقم . - پاسخ به آقای میرزاخانی - از شوخی گذشته من هم گاهی اوقات از تسلطی که به زبان و ادبیات فارسی در نوشته هایتان دیده می شود لذت می برم ! موفق باشید .

سمانه

سلام آقای دانش.میشه نگاهی به این نقد هرچند مسخره بندازید؟ http://no-freemason.blogfa.com/post/31 تاسف برانگیز تر از این یادداشت، کامنتهای خواننده هاست که خیلی راحت و چشم بسته این ادعاهارو باور کردن.

مانی

سلام. آقای دانش فیلم تنهای تنهای تنها را در جشنواره دیده بودید؟ جایی ندیدم درباره اش چیزی نوشته باشید. اگر دیده اید، به نظرتان شایسته این همه تعریف و تمجیدی که درباره اش می کنند هست؟

آرش

این روزها سایت سینمای ما در حال تبلیغ برای ورژن جدیدش طی روزهای آینده است. شما خبری از تیم تحریریه جدیدشان دارید؟

روزبه شريفيان

ممنون از سمانه خانم براي معرفي اين وبلاگ تا بحال اينقدر نخنديده بودم مي بينيد استاد مقوله نقد چقدر دارد مهم مي شود يك زماني بود همه ميخواستند فوتباليست و يا هنر پيشه ويا خواننده شوند مثل اينكه حالا جو گير منتقد سينما شدن شده اند مرا ياد نمايشنامه زارع شيكاگو انداخت

امیر

سلام شما "بهترین پیشنهاد"تورناتوره را دیده اید؟ اگر دیده اید نظرتان راجع به فیلم چیست؟ با تشکر