مهرخرد

یادداشت‌های سینمایی مهرزاد دانش

ملت غذای آماده (ریچارد لینکلیتر)

اقتباس از یک کتاب ژورنالیستی افشاگرانه که در قالب تحقیق و نه داستان نگاشته شده است، خواه ناخواه تأثیر مستندوار خود را بر اثر سینمایی می گذارد. مطالعات اریک شولسر روی تأثیرات منفی محلی و جهانی صنعت فست فود سازی در آمریکا در زمینه های مختلف بهداشتی و تولیدی و اقتصادی، آن قدر دامنه داشته است که کار را برای تمرکز بر یک روند دراماتیک مشخص و محدود دشوار سازد. برای همین ساختار روایی فیلم ملت غذای آماده، از نوعی چارچوب اپیزودیک متداخل پیروی می کند که صرفا مروری دارد بر مقطعی از زندگی آدم ها در ارتباط با ماجرای تولید فست فود. گاهی اوقات این آدم ها هیچ مواجهه رو دررویی با هم پیدا نمی کنند؛ مثل امبر (دختر متصدی فروش) که با کارگران تولید گوشت برخوردی ندارد، و گاهی رودررویی هایی لحظه ای شکل می گیرد؛  مثل ملاقات دان اندرسن با امبر در رستوران و یا اشتغال سیلویا به عنوان نظافتکار هتلی که دان در آن اقامت دارد؛ که قرار است نشان از چرخه انسانی این صنعت/آفت داشته باشد. اما آن چه در این فضا مشترک است، موقعیت بسیار تلخ حاکم بر اوضاع آدم های ماجرا است: شکست جوانان طرفدار محیط زیست در فراری دادن گاوها از گاوداری، ناچاری سیلویا به روی آوری به خیانت برای کمک به نامزدش، فرو رفتن کوکو در اعتیاد و مرض، افلیجی رائول و پاپوش دوختن شرکت برای او برای فرار از مسئولیت بیمه، و سرپوش نهادن دان به تخلفات وسیع رعایت بهداشت در شرکت برای از دست ندادن موقعیت رو به پیشرفت معیشتی اش. لحن فیلم در پرداختن به این قصه های کمرنگ، از سر تأنی و حوصله و نشانه گذاری های تدریجی است. مثلا  نمایش فضای منزل دان در اوائل فیلم و مراوده ای که او با دو پسر کوچکش و همسرش دارد و حکایت از یک زندگی نمونه ای آمریکایی می کند، شاید در ساختار ظاهری قصه او کاربرد نداشته باشد، اما هنگام لحظه تصمیم گیری اش در ارائه گزارش راست یا دروغ، که می تواند در بقای این زندگی نمونه ای تأثیر مثبت و منفی سرنوشت سازی بگذارد، نقش تعیین کننده اش را نشان می دهد. به همین بیفزایید ملاقات امبر با دایی اش و یا موضوع سرقت مسلحانه از رستوران های زنجیره ای فست فود و یا کار سیلویا در هتل که به تدریج فضا را برای طرح ایده های بعدی به شکلی تلویحی زمینه سازی می کند.

ملت غذای آماده بیش ترین بازتاب خود را در طرح افشاگری ای تلخ و صریح درباره سیاست سرمایه سالارانه آمریکایی یافته است، اما در عین حال، در امتداد پیروی از چهارچوب سازی روایی داستانی/غیرداستانی دستاوردهای قبلی و بعدی بزرگ سینمایی لینکلیتر (سه گانه عاشقانه اش و نیز پسرانگی) قرار دارد.

مطلب بالا در ماهنامه 24 درج شده است.

  
نویسنده : مهرزاد دانش ; ساعت ٧:٥٢ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳٩۳/۱٠/٢٩