مهرخرد

یادداشت‌های سینمایی مهرزاد دانش

میلیون ها (دنی بویل)

میلیون‌ها از جمله آثار مهجور‌تر دنی بویل است که در ایران کمتر دیده است؛ با این­که منبع اقتباسش که کتابی به همین نام نوشته فرانک کاتریل بویس است، حدود هشت سال قبل توسط انتشارات افق با ترجمه شهلا انتظاریان به بازار کتاب ایران هم راه پیدا کرده بود. برخلاف اغلب آثار بویل، که چالش‌های جدی و تلخ اجتماعی و یا انسانی به عنوان گره اصلی درام رخ می‌نمایانند، میلیون‌ها لحنی فانتزی/کودکانه دارد که البته تا حد زیادی وابسته به زاویه دید قهرمان اصلی داستان در کتاب است. اما این لحن متفاوت، مانع از آن نیست که با دیدن بخش‌هایی از فیلم، نتوانیم سبک و سیاق متداول بویل را در ساختار اثر تشخیص بدهیم.

فیلم حکایتی اخلاقی را بازگو می‌کند: پول عامل خوشبختی نیست. اما این انگاره که حتی یادآوری‌اش هم از فرط تکرارشدگی حال شنونده را بد می‌کند، چنان در فیلم میلیون‌ها با ریتم و تصویر و داستان عجین شده است که نه تنها باعث دلزدگی نمی‌شود، که آکنده از سرخوشی است. ارجاع فیلم به نمودهای مذهبی همچون قدیسان مسیحیت نیز از همین منوال پیروی می‌کند. شاید بتوان از بین همه آثار بویل، میلیونر زاغه­ نشین را تا حدی شبیه به این فیلم دانست؛ نه صرفا از جهت درونمایه‌ای که به ارتباط انسانیت و سرمایه می‌پردازد، بلکه به خاطر رویکرد بیانی فیلمساز در خلق و تنظیم پیرنگ‌های مختلفی که داستان کلی را در برمی­گیرد.

شخصیت اصلی فیلم، پسربچه‌ای مادرمرده به نام دامین است که با به دست آوردن تصادفی کیسه‌ای حاوی انبوهی اسکناس، با موقعیت پرمخاطره‌ای مواجه می‌شود و در ارتباط با محورهای مختلف شخصیتی داستان که عبارتند از برادر بزرگ­ترش، پدر، سارق پول‌ها، پلیس، دوستان و همکلاسی‌ها، نماینده مدرسه، و از همه مهم‌تر قدیسان مسیحی که در خیالات و ذهنیاتش پدیدار می‌شوند و او را در مسیر زندگی هدایت می‌کنند و در ‌‌نهایت روح مادرش، تصمیم‌ها و یا اقدامات مختلفی را انجام می‌دهد. نکته مهم در فیلم بویل، ایجاد یک روند منسجم و متعادل ساختاری و ریتمیک در پیوندسازی بین همه این شخصیت‌ها و داستانک‌‌هایشان است و با اینکه از انواع و اقسام شیوه‌های بیانی، از ساختار کلیپ­ گونه گرفته تا فضاسازی‌های عاطفی/مذهبی، و از سبک واقعگرایانه گرفته تا فانتزی‌های ذهنی کودکانه بهره می‌برد، مخاطب را مشتاقانه تا پایان دنبال متن می‌کشاند. از تماشایی‌ترین لحظات فیلم، می‌توان به رویارویی کودک با حواریون و رسولان متعددی اشاره کرد که با هاله‌های نورانی بالای سرشان، روحیه مذهبی کودک را در فراگردی آکنده از نشاط و طنز، به سوی مسیر چگونه زیستن رهنمون می‌کنند. میلیون‌ها، فیلمی درباره ارزش ایمان است؛ در دنیایی که ایمان کمترین اعتبار را یافته است.

 مطلب بالا در ماهنامه 24 درج شده است.

  
نویسنده : مهرزاد دانش ; ساعت ٦:٠۳ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱۳٩٢/٧/٢۳