مهرخرد

یادداشت‌های سینمایی مهرزاد دانش

راحتی راستی (درباره فیلم دردسر انحناء)

منظور از انحناء در عنوان این فیلم، اصطلاحی است در بازی بیسبال که برای نوع خاصی از پرتاب توپ به کار می‌رود که نقطه عطف نهایی داستان فیلم هم بر اساس این نوع ضربه رقم می‌خورد. سال گذشته هم بنت میلر با ساخت مانیبال، این ورزش محبوب آمریکایی‌ها را موضوع اثرش قرار داده بود. دردسر انحناء نقطه مقابل مانیبال است. در مانیبال، تحلیل علمی و آماری به عنوان مهم‌ترین پایه پیشرفت در انتخاب بازیکن معرفی شده بود در حالی که در دردسر انحناء، تکیه بر آمارهای پردازشی رایانه‌ای، مردود شده و جایش را به تجربه و روابط انسانی داده است. اما این ظاهر ماجرا است. در فراینتد ارزیابی دو فیلم، اتفاقا هر چقدر موقعیت‌ها و شخصیت‌های فیلم میلر، پویا و زنده به نظر می‌آید، در فیلم لورنتز، تصنع و کلیشه‌ای بودن روابط بیداد می‌کند. داستان فیلم گرد یک رابطه سه نفره شکل می‌گیرد: یک پدر سالخورده که استعدادیاب بیسبال است و حالا به واسطه کهولت سن و ضعف بینایی، با مشکل مواجه شده، دختر جوانش که در آستانه موفقیتی بزرگ در محل کارش است اما برای کمک به پدر، موقتا آن را‌‌ رها می‌کند، و مردی جوان که شاگرد مربی پیر بوده و حالا در جریان قدم گذاشتن به مسیر کاری پیرمرد، تعلق عاطفی به دختر او هم پیدا می‌کند. قرار است از دل این سه شخصیت، مثلث تجربه/نظم/سرخوشی شکل بگیرد؛ اما به دلیل قابل پیش بینی بودن روند روایت و هندسه شخصیت، هیچ نکته جدیدی که از بطن این فرایند ظاهر نمی‌شود که هیچ، حضور شخصیت منفی فیلم (رقیب جوان مربی پیر که انگار بدجنسی در ذاتش قرار دارد) بر دلزدگی از اثر می‌افزاید و شاید تنها جنبه قابل تأمل (اگر نگوییم قابل تحمل) آن، بازی کم و بیش خوب کلینت ایستوود و دیالوگ‌های جذابش هنگام موقعیت‌های تفریحی است. در واقع مشکل اساسی این فیلم هم به مفهوم انحناء برمی گردد: اینکه نویسنده و کارگردان در مسیر تعریف داستان، از هر نوع سینوس روایی و قوس دراماتیک پرهیز کرده‌اند و سراغ تخت‌ترین شکل ممکن روایت گویی و شخصیت‌پردازی و موقعیت سنجی رفته‌اند و سر آخر هم یک دفعه با ترسیم یک معجزه نچسب (اینکه یک نوجوان تنتقلات فروش که از قضا بیسبال را در اعلا درجه ممکن خوب بازی می‌کند سر راه آدم‌های خوب داستان قرار گیرد و با ضربه محکمش آن‌ها را پیش آدم بد قصه روسفید کند) همه چیز را به خوشی و خرمی به اتمام رسانند. انحناء واقعا پدیده پردردسری است.

مطلب بالا در ماهنامه 24 درج شده است.

   + مهرزاد دانش - ٢:٠٠ ‎ب.ظ ; دوشنبه ۱۳٩۱/۱٢/٧