مهرخرد

یادداشت‌های سینمایی مهرزاد دانش

بیگانه زمینی (درباره باران سیاه ریدلی اسکات) - جدول ستاره های آثار اسکات

ریدلی اسکات باران سیاه را تقریبا ده سال بعد از اثر سترگش، بیگانه، کارگردانی کرد؛ اما به نظر می رسد به رغم همه تفاوت های ژانری و ساختاری ناشی از آن، در ابعاد خاصی این فیلم برگردانی زمینی از بیگانه باشد. نیک (مایکل داگلاس) و چارلی (اندی گارسیا)، در مأموریت شان به ژاپن، گویی به سیاره ای دور رفته اند تا با بیگانه هایی رو در رو شوند که حاصلی خونین و پرخشونت در بر دارد. اولین صحنه ای که اسکات از ژاپن نشان مان می دهد، دورنمایی از یک افق در حال غروب است که با رنگ پرجلوه خود، فرود به سیاره ای سرخ رنگ را متبادر می سازد و زمانی که دو پلیس از فرودگاه به اداره پلیس ژاپن حرکت می کنند، اتوبوس حامل شان از فرط چراغ های روی بدنه اش، بی شباهت به یک سفینه فضایی نیست و جالب آن که نیک نیز حرف های بی ربط رییس پلیس را به موقعیت هایی فضایی تشبیه می کند. آن چه این تداعی ها را تقویت می کند، نوع فضاسازی اسکات از موقعیت های اصلی داستان است. به عنوان مثال، صحنه قتل چارلی به دست تبهکاران ژاپنی، که در یک زیرزمین محبوس و در محاصره موتورسواران قمه به دست رخ می دهد، بسیار شبیه وضعیت موجود بی پناهی است که در دایره ای از جانوران وحشی و غریب گرفتار آمده است و آن چه این حس را مضاعف می سازد، کات های متعددی است که به نیک در آن سوی صحنه و پشت حصارهای فلزی زده می شود و در واقع انفعال او، فضای حادتری را از خشونت فجیع اعمال شده بر چارلی پیش روی مخاطب ترسیم می کند. اسکات به خوبی می داند تعلیق های نفس گیر یک فیلم تریلر، تا حد زیادی وابسته به مختصات هندسی و موقعیتی صحنه ها است و از همین رو لوکیشن هایی مثل کشتارگاه (با آن لاشه های آویزان گوشت)، کارگاه ذوب فلزات (با تلألو زرد و سرخ پرحرارت مواد مذاب)، و زمین کشاورزی (با شیارهای زه کشی شده ای که در نمای هلی شات،  قطب منفی و مثبت داستان را جلوه ای گرافیکی می دهد)، نقشی اساسی را در کنار ریتم و تدوین و درام برای تهییج مخاطب ایفا می کند.

باران سیاه در عین حال یک فیلم ضد سیستم است. نیک و همکار ژاپنی اش، ماساهیرو، اگرچه در پایان فیلم مورد تشویق رسمی دستگاه قرار می گیرند، اما هدیه خداحافظی نیک به ماساهیرو که عبارت از قالب های جعل اسکناس است، نشان می دهد که او همان طور که در آمریکا خلاف های ضدسیستمش را داشت، این جا نیز در فضایی که قانون طرف عدالت را نمی گیرد، ضدقانون عمل می کند؛ درست مثل ریپلی فیلم بیگانه که با عملکرد ضد سیستمش، به نجات دست پیدا کرد.

جدول امتیازات فیلم های ریدلی اسکات

تعداد ستاره

سال تولید

ترجمه

نام اصلی

*

1977

دوئل‌کنندگان

The Duellists

****

1979

بیگانه

Alien

***

1982

بلیدرانر

Blade Runner

*

1985

افسانه

Legend

-

1987

یکی مراقب منه

Someone to Watch Over Me

***

1989

باران سیاه

Black Rain

***

1991

تلما و لوئیس

Thelma & Louise

**

1992

1492: فتح بهشت

1492: Conquest of Paradise

-

1996

توفان سفید

White Squall

-

1997

سرباز جین

G.I. Jane

**

2000

گلادیاتور

Gladiator

*

2001

هانیبال

Hannibal

-

2001

سقوط بلک‌هاوک

Black Hawk Down

***

2003

کلاهبردارها

Matchstick Men

**.5

2005

قلمرو آسمان‌ها

Kingdom of Heaven

*

2006

یک سال خوب

A Good Year

**

2007

گنگستر آمریکایی

American Gangster

*

2008

همه‌ی دروغ ها

Body of Lies

*

2010

رابین‌هود

Robin Hood

***

2012

پرومته

Prometheus

 مطلب و جدول بالا در شماره اخیر ماهنامه 24 در پرونده ویژه ریدلی اسکات درج شده است.

   + مهرزاد دانش - ۱۱:٠٧ ‎ق.ظ ; یکشنبه ۱۳٩۱/٩/۱٢