مهرخرد

یادداشت‌های سینمایی مهرزاد دانش

تنزل ژانر (درباره فیلم تنزل یافتگان/demoted)

اوضاع بحرانی اقتصادی در آمریکا طی سال های اخیر، بازتاب پررنگی در سینما داشته است و تأثیر این بحران در مناسبات شغلی و اداری به عنوان یکی از سوژه های مطرح فیلم های روز نمود بارزی دارد تا آن جا که هم فیلم های خوبی همچون بالا در آسمان (جیسون ریتمن) و مردان کمپانی (جان ولز) از این سوژه استفاده کرده اند و هم کمدی متوسطی مانند رییسان وحشتناک (ست گوردون) و هم کمدی تقریبا پیش پاافتاده ای مانند تنزل یافتگان که سازنده اش، جی بی رابینز، جزو تیم سازنده فیلم هایی همچون شیرینی آمریکایی بوده است. این فیلم اخیر البته به صراحت سخن از این بحران نمی گوید؛ اما دغدغه شغلی آدم های داستان، تا حد زیادی تداعی بخش چالش های امنیتی روانی برای قشر کارمندان این سرزمین است. رابینز از عنصر تضاد برای پرورش مایه های کمیک فیلم بهره برده است؛ تضادی که ناشی از جا به جایی موقعیت های شغلی است: دو کارشناس اداری که دائما سر به سر یکی از همکاران خود می گذارند، بعد از مرگ رییس شرکت، توسط همان همکار که اینک به مقام ریاست رسیده است، تنزل رتبه پیدا می کنند و از موقعیت کارشناسانی خبره به جایگاه نیروهای خدماتی و امربر می رسند و حالا مجبورند هم متلک همکاران خود را تحمل کنند، هم تحقیرهای مدیران مافوق و هم تبعات این موضوع را در میان خانواده های شان. اما این فضا، به رغم آن که چالش های دراماتیک ناشی از این گره را در ابعاد مختلف گسترش می دهد (همکار، مدیر، زیردست، نامزد، پدر نامزد و...)، به جز چند شوخی خوب ومعدود (مانند گفتگوی دو شخصیت اصلی هنگام خاکسپاری رییس شان در مورد چگونگی مرگ او)، پتانسیل کافی را برای کارگردان و نویسندگانش فراهم نکرده است و عمده شوخی ها بر مدار الگوهایی مستعمل و نازل می گردد و داستان نیز در مسیری کاملا قابل پیش بینی به سوی یک پایان خوش باسمه ای حرکت می کند و مولفان کار، چنان به چفت و بست دراماتیک کار بی توجه بوده اند که نیازی ندیده اند حتی روشن کنند چگونه کارمندی مشنگ و مسخره در آن سیستم به مقام مدیر شرکت می رسد که این نکته نشان می دهد مفهوم کمدی نزد سازنده فیلم، چندان جدی نیست و هر نوع هزل گویی و هزل پردازی ساده انگارانه کمدی انگاشته می شود؛ آفتی که البته مدت ها است گریبان این ژانر مهم را در سینمای آمریکا گرفته و امید به تماشای یک کمدی استاندارد را به حداقل رسانده است.

مطلب بالا در شماره اخیر ماهنامه 24 درج شده است.

  
نویسنده : مهرزاد دانش ; ساعت ۱٢:٢٦ ‎ق.ظ روز شنبه ۱۳٩۱/٩/۱۱