مهرخرد

یادداشت‌های سینمایی مهرزاد دانش

در جست و جوی عدالت (راجر دونالدسون)

جدیدترین اثر راجر دونالدسون، قرار است در قالب یک تریلر معمایی و پر از تعقیب و گریز، نقبی هم به اندیشه ادموند برک، فیلسوف ایرلندی قرن هجدهم بزند که نسبت به رادیکالیسم جاری در فرایند انقلاب انتقاد داشت و به همین مناسبت او را از بنیانگذاران مکتب محافظه کاری می دانند. او حرکت ها و سیستم های انقلابی را به ترویج سلطه طلبی و خشونت ورزی متهم می ساخت و به همین دلیل، ایده های رادیکالی را در رسیدن به افق های آرمانی شان ناموفق می پنداشت. در فیلم در جست و جوی عدالت، گروهی خودسر فارغ از قوانین رسمی، خودشان به کیفر و مجازات مجرمان مشغولند و در این مسیر هر کس را هم که مقابل شان بایستد، ولو آن که مجرم نباشد، می کشند. در این میان ویل جرارد (با بازی نیکلاس کیج) که انتقام تجاوز به همسرش توسط این گروه از فرد متجاوز گرفته شده است، در برابر زیاده خواهی های رییس تشکیلات ،سایمون (با بازی گای ریچی) مقاومت می کند و کار به دوختن پاپوش علیه او و سلسله ای از تعقیب و گریزها می انجامد.

در جست و جوی عدالت از دو زاویه اثر ضعیفی محسوب می شود. نخست آن که فضای اکشن و مهیج کار، یه شدت باسمه ای و خالی از منطقی متقاعدکننده است. ویل یک معلم ساده ادبیات است که اندیشه های مسالمت آمیزش را هم با بازخوانی متون کلاسیک ادبی نشان می دهد. اما همین آدم، بعد از آن که تحت پیگرد پلیس و تعقیب گروه مافیایی قرار می گیرد، ناگهان تبدیل به یک متخصص تمام عیار عملیات محیر العقول رانندگی و آویختگی از پل و تیراندازی و پرش و کنترل فضا و یافتن مدارک پنهان شده و...می شود و دست هر چه مأمور است از پشت می بندد. این شخصیت پردازی معلق، در ترکیب با بازی بلاتکلیف کیج (که انگار نذر کرده است در دهه اخیر فقط در فیلم های بد نقش داشته باشد)، وضعیتش نابسامان تر می شود و وقتی هم که در پایان و در ساده انگارترین شکل ممکن، خطر سایمون از سرش برطرف می شود، بلاهت پنداری تماشاگران به اوج می رسد.

نکته دوم، روند سطحی ارجاع فیلم به بخشی از اندیشه های فلسفی/اجتماعی است که در یک قالب توطئه نگرانه تجلی پیدا می کند. ویل بعد از آن که خیالش از جانب سایمون راحت می شود، ناگهان درمی یابد همه اطرافیانش عضو تشکیلات سایمون هستند و معلوم نیست با این پندار رادیکالی و اغراق آمیز بچگانه، چگونه قرار است به اندیشه ای محافظه کارانه عطف زده شود. بدین ترتیب فیلم نه در ظاهرش موفق است و نه در ایده اش و صرفا فیلم کم مایه دیگری به کارنامه کم و بیش پرحجم و بی کیفیت سازنده اش افزوده شده است.

مطلب بالا در ماهنامه 24 درج شده است.

  
نویسنده : مهرزاد دانش ; ساعت ٢:٢٦ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ۱۳٩۱/۸/۳